Dünyada Futbolun Gelişimi




İnsanların tarih boyunca yuvarlak olan cisimlerle oynamaktan zevk aldıkları ve bu cisimlere ayakları ile vurma eylemini gerçekleştirdikleri ilk çağlardan kalan mağara duvarlarındaki ilkel resimlerden anlaşılmaktadır. Bu nedenle insanoğlunun "Top" ile oynamaya başlamasının tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Günümüz futbol oyununa esas teşkil eden ve halen oynanmakta olan futbola benzer bir görünüm ortaya koyan top oyunları ile ilgili bilgilere yer veren ve tarih içerisinde günümüze aktaran birçok eser bulunmaktadır.
 
Milattan Önce 3000 yıllarında Asya ve Mısır’da kuralsız; el, kol, ayak, hatta rakip ile mücadele şeklinde oynandığı öğrenilmiştir. Ayrıca ilkel insanların kuru kafa ile oynadıkları da rivayet edilmektedir. 2500 yıl öncesinden günümüze kadar ulaşmış olan 7.5 cm çapında deri ve ketenden yapılmış toplar bazı müzelerde sergilenmektedir. M.Ö. 2500 yıllarında Çin İmparatoru HUANG-Tİ, askerlerine çeviklik kazandırmak için yere çakılmış iki direk arasından bir topun geçirilmesi esasına dayanan “Tsu-Chu’’ adlı bir oyun ile talim yaptırdığı ileri sürülmektedir. Yunan şairi HOMEROS ise, M.Ö. 100 yıllarında yazdığı “ODİSSEA’’ isimli eserinde günümüz futbolunu andıran bir oyunun SPARTA’da askerlerin belirli kurallar ile oynadıkları ve bu oyunun adının ise “EPİSKYRES’’ olduğundan bahsedilmektedir. Ayrıca İ.Ö. Roma’da askerlerin HASPASTUM isimli ve el topu anlamına gelen bir top oyununu ayakla oynadıkları görülmektedir.
 
12. yüzyıldan itibaren futbol oyunu İngiltere’de köyler ve şehirlerarasında artan rekabetin büyümesi sonucu oyunun oynanması sırasında çatışmalar çıkmıştır. Bu çatışmalarda yaralanmalar ve ölümlerin meydana gelmesinden dolayı Kral III. EDWARD, 13 Nisan 1314 yılında yayınladığı bir ferman ile futbol sporunun oynanmasının yasaklandığını duyurmuştur. Buna karşılık 17. yüzyılda, İngiltere’de bizzat hükümdarların bu oyunu teşvik ettikleri ve buna bağlı olarak da futbolun çok büyük bir gelişme gösterdiği görülmüştür. 1583 yılında İngiltere’de futbol ilk defa bazı basit kurallara bağlanmış, oyunda sertliği önleyici önlemler ile hakem seçiminde yeni uygulamalar getirilmiştir.
 
Futbol tarihi boyunca hemen hemen bütün medeniyetler futbolu benzer biçimlerde oynandıktan sonra, 120 X 80 metrelik bir alan içinde, içi hava doldurulan havyan sidik torbalarının dışının deri ile kaplanması sonunda elde edilen topun bir metre ara ile dikilen iki direk arasından geçirilmesi ile sayı kazanma esasına dayanarak oynanan şeklini 17. yüzyılda İngiltere’de almıştır.
 
Yakın tarihimiz içinde dünyanın en büyük sömürge imparatorluğunu kurmuş olan İngilizlerin, futbol benzeri oyunları görüp benimseyerek gittikleri her yerde beğendikleri bu oyunu oynamaları ve futbol oyununun dünyaya yayılmasında büyük rol oynadığı ileri sürülmektedir. Fakat dünyada yaygın olarak en çok sevilen spor dallarının başında gelen futbolun, oyun kökeni olarak birçok ülke sahip çıkmaktadır.
 
Fransızlar, futbolun en ilkel şekillerinden olan La SOULE’ü akıncı Normanlar sayesinde dünyaya tanıtıldığını ve İngiltere’ye götürdüklerini iddia etmişler; buna karşılık İngilizler de bu oyunu kendilerinin Normanlardan önce oynadıklarını savunmuşlardır. İtalyanlara göre ise futbolu İngiltere’ye JÜL SEZAR’ın lejyonerleri götürmüş ve Londra halka bu oyunu öğretmişlerdir.
 
Amerika’da ise futbolun izleri oldukça eskidir. İtalyanlar ve İspanyollar, futbolu Güney Amerika’ya götürenlerin kendileri olduğunu iddia etseler de, futbol topunun izleri Amerika’da yaşamış olan Aztekler, Mayalar ve İknalar gibi çok eski uygarlara dayanmaktadır. Ayrıca Meksika ve Peru yerlilerinin futbola benzer oyunlar oynadıkları bazı tapınak ve anıtlarda yer alan duvar kabartmaları ve heykellerden anlaşılmaktadır.
 
16. yüzyılda İtalya’da FLORANSA ve SIENA şehirlerinin genel meydanlarında en az yılda bir kez CALCIO adı altında futbol benzeri bir oyunun 27 kişilik takımlar halinde oynandığı ifade edilmektedir. Bunun yanında oyunun oynanması sırasında da bu oyunculardan 15 tanesinin akıncı oyuncu, beş tanesinin akıncılara destek olan oyuncu, dört tanesi müdafaa oyuncusu ve üç oyuncunun da müdafaaların da gerisinde son müdafaa olarak oynadıklarından bahsedilmektedir.
 
Tüm bu bilgilere rağmen futbol oyununun ilk olarak nerede ve hangi tarihte oynandığına dair kesin olarak bir bilgi bulunmamaktadır. Eski Yunanlıların ‘’EPİSKİROS’’, Romalıların ‘’HARPASTUM’’ ve Türklerin ‘’TEPÜK’’ adını verdikleri tarihi eserlerden Asya’da Çin, Japonya, Hindistan, Afrika’da Mısır; Amerika’da Meksika, Avrupa’da Yunanistan, İtalya, Fransa ve İngiltere, değişik kaynaklara göre futbolun ilk oynandığı ülkeler olarak görülmektedir.
 
Futbolun daha sonraki gelişimleri ise şu şekilde sıralanabilir;
 
·        Futbol topunun tam bir küre biçiminde olmasının kabul edilmesi (1841)
·        "Cambridge Kuralları" adı altında futbol kurallarının toplanması ve bu kurallar ile ilk futbol maçının Cambridge'de öğrenciler arasında oynanması (1848)
·        Bir İngiliz takımının ilk kez yurt dışına çıkarak futbol oynaması ve böylece Almanya'da futbolun temelinin atılması (1855)
·        İngiltere'de ilk futbol kulübünün kurulması (Sheffield Club, 1857)
·        Futbolun on birer kişilik takımlar arasında oynama kararının alınması (1862)
·        İngiltere’de kurulmuş olup faaliyet gösteren 11 kulübün yöneticileri bir araya gelerek “İngiltere Futbol Birliğini’’ kurması (1863)
·        Portekiz'de oturan İngilizlerin burada futbolu yaymaya başlaması (1870)
·        Kalecinin topu elle tutması (1871)
·        Kral Kupası veya İngiltere Federasyon Kupasının başlaması (1871)
·        İlk milli maçın İngiltere ve İskoçya arasında yapılması (1872)
·        Kalelere üst direk konulması ve topa kafayla vurulmasına izin verilmesi (1875)
·        Korner kuralının kabul edilmesi (1876)
·        Glascow'dan Darwen'e para teklifiyle futbolcu getirilerek profesyonellik yolunun açılması (1879)
·        İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda tarafından futbolun oyun kurallarını düzenleme, uygulatma, denetleme ve anlaşmazlıkları çözümleme yetkilerini elinde bulunduran “International Board’’ kurulmuştur. Bu kuruluşun 1886 yılından sonra ulusal federasyonlarda en yetkili kurum olarak kabul edilmesi (1882)
·        Profesyonelliğin İngiltere'de resmen kabul edilmesi (1885)
·        Ofsayt kuralının kabul edilmesi (1886)
·        Danimarka ve Hollanda'da futbol federasyonlarının kurulması (1889)
·        Futbol maçlarında tam yetkinin hakemlere verilmesi (1890)
·        Penaltının kabul edilmesi (1891)
·        Amerika'da ilk futbol federasyonunun Arjantin'de kurulması (1893)
·        İngiltere'de bayanların ilk futbol maçını oynaması (1895)
·        Maç süresinin 90 dakika, saha ölçülerin ise 118.4 x 91.4 olarak belirlenmesi (1889)
·        İngiltere dışındaki ilk milli maçın Avusturya ve Macaristan arasında oynanması (1902)
·        Averajın kabul edilmesi (1903)
·        Belçika, Fransa, Danimarka, Hollanda, İspanya, İsveç ve İsviçre Federasyonların bir araya gelerek Uluslararası Futbol Federasyonunu (FİFA) kurmaları ve kuruluşun ilk başkanının Robert GUREIN olması (21 Mayıs 1904)
·        International Board’un FİFA’ya katılmıştır (1905)
·        Kıtalararası ilk milli maçın Güney Afrika ve Brezilya arasında oynanması (1906)
·        Kendi sahasında bulunan bir futbolcunun ofsayt sayılmamasının kabul edilmesi (1907)
·        Londra Olimpiyat Oyunları'nda futbolun ilk kez olimpiyat oyunlarında yer alması (1908)
·        FİFA tarafından düzenlenen ilk Dünya Kupası (Jules Rimet Kupası) maçları, 1930 yılında Uruguay’da yapılmış ve aynı yıl dünya kupası karşılaşmalarının Olimpiyat Oyunları arasında dört yılda bir oynanması kararlaştırılmıştır.
·        Avrupa Futbol Federasyonları Birliği’nin (UEFA) kurulması (1954)
·        Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası maçlarının başlaması (1956)
·        Avrupa Kupa Galipleri Kupası maçlarının başlaması (1963)
 
 
 
 
 
KAYNAKLAR
 
İNAL, N. Ali : Futbol’da Eğitim Öğretim, 2. Baskı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 2004.
 
URARTU, Ümit : Futbol Teknik Taktik Kondisyon, 4. Baskı, İnkilap Kitapevi Yayın Sanayi ve Tic A.Ş, İstanbul, 1994.
 

 
Yrd. Doç. Dr. Hamit CİHAN 2007 ©. Email: info@antrenmanbilimleri.com
Powered By Gülnet İnternet Hizmetleri - E-Akademisyen Paketi ® - E-Akademisyen ™
Kapat
Kapat
Kapat